Na cmentarzu żydowskim w Rajgrodzie w ubiegłym roku odsłonięto pomnik upamiętniający lokalną społeczność żydowską. Kilka dni temu okazało się, że zniszczyli go nieznani sprawcy.

Cmentarz żydowski w Rajgrodzie został założony w XVIII w. Rajgród jest niewielką miejscowością położoną pomiędzy Grajewem a Augustowem w północno-wschodniej Polsce. Z racji położenia Rajgród był nieraz świadkiem wielu konfliktów granicznych pomiędzy Polską, Niemcami, Rosją i Litwą. W mieście od XVI w. istniała gmina żydowska, która w r. 1857 liczyła 1600 członków – niemal 90 % populacji.

W lipcu 1941 r. Niemcy utworzyli w Rajgrodzie getto, w którym uwięzili wszystkich miejscowych Żydów. Ponad 100 z nich zostało wówczas zamordowanych. Likwidacja getta miała miejsce w 1942 roku a pozostali przy życiu Żydzi zostali przewiezieni do Grajewa, stamtąd do obozu tranzytowego w Boguszach. Swój kres spotkali w obozie zagłady w Treblince, zamordowani przez niemieckich oprawców. Cmentarz został zniszczony podczas II wojny światowej. Po wojnie na jego terenie zasadzono las.

W 2014 r. odbyła się na nim ceremonia upamiętnienia cmentarza żydowskiego, zorganizowana przez potomków Żydów rajgrodzkich i Fundację Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. Fundacja została założona w 2002 r. przez Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP i World Jewish Restitution Organization dla ratowania zabytków żydowskich i upamiętnienia społeczności polskich Żydów.

Przy cmentarzu, ogromnym wysiłkiem wszystkich zaangażowanych partnerów wzniesiono pomnik upamiętniający rajgrodzkich Żydów. Piękny monument został zaprojektowany i wykonany w Izraelu przez znanego rzeźbiarza, a następnie przesłany droga morską do Polski.

Odsłonięto go we wrześniu 2014 r. z towarzyszeniem wzruszającej ceremonii, w której udział brał ostatni ocaleni z Holocaustu spośród rajgrodzkich Żydów i ich potomkowie. Na stałe nikt z nich nie mieszka w Polsce.

Na Youtube można obejrzeć film z ceremonii: https://www.youtube.com/watch?v=EE8CudKzwLQ

Zdjęcia można zobaczyć na stronie Fundacji: http://fodz.pl/?d=8&id=336&l=pl

Niestety, niedawno dowiedzieliśmy się, że pomnik został zaatakowany przez nieznanych sprawców, którzy poważnie go uszkodzili.

Cmentarz żydowski w Rajgrodzie zlokalizowany jest w lesie, na terenie podlegającym Lasów Państwowych, a nie Urzędu Miasta.

Jest nam bardzo przykro, że zniszczono pomnik będący jedyną pamiątką po rajgrodzkich Żydach.

Nadleśnictwo w Rajgrodzie, o ile uzyska zgodę swych zwierzchników z Białegostoku, zaoferowało, że w okolicy pomnika zostaną zainstalowane kamery, a lokalna firma kamieniarska wyraziła gotowość do naprawienia szkód, niemniej jednak pozostaje kwestia sfinansowania tych działań.

Fundacja zgłosiła informację o zniszczeniach do odpowiednich władz. Policja prowadzi postępowanie w tej sprawie, jednak nie otrzymaliśmy żadnej oficjalnej odpowiedzi.

Tego typu zniszczenia są odbierane jako podły atak na ofiary Holocaustu i ich rodziny, które z wielkim pietyzmem i wysiłkiem zaangażowały się w piękny projekt upamiętnienia, w efekcie którego w Rajgrodzie znalazło się prawdziwe dzieło sztuki. FODZ wzywa polskie władze do energicznego i natychmiastowego podjęcia działań zmierzających do naprawy zniszczeń, zatrzymania sprawców i otoczenia opieką inne tego typu obiekty na terenie całej Polski.